Arbeidsrecht gaat op de schop: dit staat werkgevers én werknemers te wachten
Na het zomerreces komt de politieke besluitvorming weer op gang. En op het gebied van arbeidsrecht ligt er behoorlijk wat op tafel.
Voor werkgevers, HR-professionals én werknemers is het belangrijk om deze ontwikkelingen te volgen. Een aantal voorstellen kan namelijk grote gevolgen hebben voor arbeidsovereenkomsten, ziekte en re-integratie, beloning, verlof en de positie van zelfstandigen.
Bij MindFitPro en Legal Solutions & Valor Juristen zetten we de belangrijkste ontwikkelingen overzichtelijk op een rij.
Concurrentiebeding wordt verder aan banden gelegd
Het concurrentiebeding staat al langere tijd ter discussie. Het uitgangspunt van de voorgenomen modernisering is dat werkgevers een concurrentiebeding niet meer zo gemakkelijk en breed kunnen inzetten.
Werknemers moeten meer vrijheid krijgen om na het einde van hun dienstverband elders aan de slag te gaan. Voor werkgevers betekent dit dat een concurrentiebeding veel beter onderbouwd en gerichter toegepast zal moeten worden.
Gevolg voor werkgevers: standaardclausules in arbeidsovereenkomsten verdienen opnieuw aandacht.
Meer duidelijkheid over platformwerk
Ook de positie van platformwerkers blijft volop in beweging. De wetgever wil duidelijker maken wanneer iemand daadwerkelijk als zelfstandige werkt en wanneer juridisch sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Dit onderwerp past binnen een veel bredere ontwikkeling: de grens tussen werknemer en zelfstandige wordt steeds kritischer bekeken.
Een nieuw en eenvoudiger verlofstelsel
Daarnaast komt er meer aandacht voor algoritmisch management en geautomatiseerde besluitvorming.
Nederland kent inmiddels een groot aantal verschillende verlofregelingen. Denk aan ouderschapsverlof, geboorteverlof, zorgverlof en andere wettelijke verlofvormen.
Met de voorgenomen Verlofwet moet het systeem eenvoudiger, overzichtelijker en beter op elkaar afgestemd worden.
Voor werkgevers kan dit uiteindelijk betekenen dat HR-processen, personeelshandboeken en verlofregelingen moeten worden aangepast.
Loontransparantie wordt een serieus HR-thema
De Europese regels over loontransparantie moeten in Nederland worden geïmplementeerd.
Het doel is onder meer om ongerechtvaardigde loonverschillen tussen mannen en vrouwen beter zichtbaar te maken en werknemers meer inzicht te geven in beloningsstructuren.
Dit kan voor werkgevers een behoorlijke impact krijgen.
Niet alleen het uiteindelijke salaris wordt belangrijk. Ook de vraag waarom werknemer A anders wordt beloond dan werknemer B zal steeds beter uitlegbaar moeten zijn.
Ons advies: wacht niet tot nieuwe verplichtingen daadwerkelijk ingaan, maar kijk nu al kritisch naar functiehuizen, salarisschalen en beloningsverschillen.
Re-integratie in het tweede ziektejaar kan veranderen
Dit is voor onze praktijk misschien wel een van de interessantste ontwikkelingen.
Er wordt gewerkt aan een wijziging van de re-integratieverplichtingen voor kleine en middelgrote werkgevers. Onder voorwaarden zou in het tweede ziektejaar eerder de nadruk kunnen komen te liggen op werkhervatting bij een andere werkgever.
Dat kan grote gevolgen hebben voor de huidige praktijk rondom spoor 1 en spoor 2.
Maar er zit ook een risico aan.
Een versoepeling betekent niet dat werkgevers achterover kunnen leunen.
Dossiervorming, passende arbeid, adviezen van de bedrijfsarts, het plan van aanpak en tijdige re-integratiestappen blijven cruciaal. Juist bij langdurige arbeidsongeschiktheid zien wij regelmatig dat fouten die vroeg in het traject worden gemaakt pas veel later financieel en juridisch zichtbaar worden.
Ook zelfstandigen krijgen mogelijk te maken met een ingrijpende verandering.
Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen
Het voorstel voor een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid moet ervoor zorgen dat zelfstandigen niet volledig zonder inkomen komen te zitten wanneer zij langdurig arbeidsongeschikt raken.
De precieze uitwerking blijft belangrijk, onder andere voor de premie, wachttijd, dekking en verhouding tot bestaande particuliere verzekeringen.
Compensatie transitievergoeding na langdurige ziekte wordt beperkt
Een ontwikkeling die werkgevers rechtstreeks in de portemonnee kan raken, betreft de compensatie van de transitievergoeding na langdurige arbeidsongeschiktheid.
Het voornemen is om de compensatiemogelijkheid te beperken, waarbij kleinere werkgevers een bijzondere positie houden.
Als deze wijziging doorgaat, kan het beëindigen van een dienstverband na langdurige arbeidsongeschiktheid voor een deel van de werkgevers aanzienlijk duurder worden.
Dat maakt tijdige financiële en juridische planning nog belangrijker.
Betaald rouwverlof
Er ligt daarnaast een initiatiefvoorstel voor betaald rouwverlof in zeer ingrijpende gezinssituaties.
Daarmee wordt geprobeerd werknemers wettelijke ruimte te geven wanneer zij worden geconfronteerd met het overlijden van bijvoorbeeld een minderjarig kind of partner.
Een onderwerp waarbij arbeidsrecht en menselijk werkgeverschap elkaar nadrukkelijk raken.
Bereikbaarheid buiten werktijd
Ook de voortdurende bereikbaarheid van werknemers staat ter discussie.
E-mails, WhatsApp, Teams en telefoontjes zorgen ervoor dat de grens tussen werktijd en privétijd steeds verder vervaagt.
Wetgeving rondom bereikbaarheid moet werkgevers en werknemers stimuleren duidelijke afspraken te maken over bereikbaarheid buiten werktijd en het voorkomen van psychosociale arbeidsbelasting.
En dat is geen overbodige luxe. Binnen onze praktijk zien wij regelmatig hoe voortdurende bereikbaarheid, werkdruk en onduidelijke verwachtingen uiteindelijk bijdragen aan uitval en arbeidsconflicten.
Wat betekent dit voor werkgevers?
De rode draad is duidelijk: arbeidsrecht wordt niet eenvoudiger door alleen naar de arbeidsovereenkomst te kijken.
HR, arbeidsrecht, duurzame inzetbaarheid, psychosociale arbeidsbelasting en verzuim raken steeds sterker met elkaar verweven.
Voor werkgevers betekent dit dat preventie steeds belangrijker wordt. Een juridisch probleem oplossen wanneer het conflict al volledig is geëscaleerd, is vrijwel altijd duurder dan tijdig ingrijpen.
Voor werknemers geldt tegelijkertijd: ken je rechten, maar ook je verplichtingen. Zeker bij ziekte en re-integratie kunnen beslissingen die vandaag worden genomen maanden later grote gevolgen hebben.
MindFitPro | Legal Solutions & Valor Juristen
Wij ondersteunen werkgevers en werknemers bij arbeidsconflicten, ziekte en re-integratie, Wet verbetering poortwachter, mediation, vaststellingsovereenkomsten en complexe arbeidsrechtelijke dossiers.